Lớn lên trong bong bóng chính trị, giới trẻ Việt Nam có sẵn sàng cho tự do?

Lời người dịch: Bài “Growing up in a political bubble: Are Vietnamese millennials ready to burst free?” được đăng trên VnExpress.net” tuy nhiên lại không có phiên bản tiếng Việt. Thấy một chủ đề hay nên dịch giả chuyển tải về ngôn ngữ tiếng Việt để phục vụ nhiều bạn đọc hơn.
 
Giới trẻ Việt Nam đang trong giao mùa giữa chính trị và mạng xã hội
Trong thời đại của Trump, người tỵ nạn và truyền thông xã hội, nhiều thanh thiếu niên Việt Nam vẫn bị cách ly với thế giới trong khi một số khác mong muốn những thay đổi cơ bản sắp tới.
Vào một buổi tối thứ Năm ẩm ướt, Dương đã đồng ý gặp tại một quán cà phê ở trung tâm Hà Nội. Đây là một trong hàng ngàn quán cà phê trên khắp thủ đô, nơi mà tình trạng thất nghiệp và thiếu không gian công cộng kết hợp dường nhu tạo ra những cơ hội kinh doanh.
Dương, 26 tuổi, làm việc từ 9 hđến 5h tại một trường đại học lớn ở Hà Nội. Cô ấy thích đến những ngày cuối tuần của mình trong quán cà phê này với bạn bè. Tuy nhiên, trong tuần, điệp khúc là: đi làm, về nhà, và ngủ, Dương nói.
Trước đó, Dương đã trải qua một kỳ thi tuyển công chức. Trong khu vực công, một khi đã đỗ có nghĩa là cô sẽ không bao giờ bị sa thải. Tuy kỳ thi quan trọng nhưng dường như Dương không mấy bận tâm vì biết cô ấy sẽ vượt qua.
Đối với những người Việt Nam trẻ tuổi muốn làm công chức và nhận lương từ ngân sách, những kỳ thi như thế không phải là một thách thức mà chỉ là hình thức. Đối với Dương, nó cũng giống như việc tìm việc ở trường đại học: cô không thể nghĩ ra các lựa chọn thay thế dễ dàng hơn, nhanh hơn hay tốt hơn.
Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công đã được công bố hồi năm ngoái đã khẳng định chủ nghĩa gia đình và tham nhũng trong khu vực công của Việt Nam là “vấn đề mang tính hệ thống”, và các mối liên hệ cá nhân và hối lộ là điều cần thiết cho những ai muốn theo đuổi sự nghiệp như một công chức.
Sự giàu có, giáo dục đại học, quan hệ, sự ổn định nghề nghiệp, đó là những điều vẫn còn phần lớn xác định tầng lớp trung lưu mới ở Việt Nam. Và Dương, sinh ra trong một gia đình quan chức, có tất cả. “Khi mọi thứ đã được sắp đặt cho bạn, bạn không thực sự nghĩ về ngày,” cô nói. “Mọi việc sẽ vẫn như thế.”
Sự thờ ơ là một căn bệnh
Ở Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản, tổ chức thanh thiếu niên lớn nhất của đất nước, vẫn tích cực tiếp cận với thanh niên để truyền bá đường lối của Đảng. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo thanh niên đang ngày càng gặp nhiều khó khăn trong việc truyền tải thông điệp đến một thế hệ được thoải mái với Internet, Facebook và điện thoại thông minh.
Các chuyên gia nói rằng các chiến dịch tranh cử thanh niên trong các hoạt động công cộng vẫn còn quá nhiều về chủ nghĩa hình thức hơn là các hành động cụ thể. Mặc dù có nhiều nỗ lực dành cho giới trẻ, nhưng sự thờ ơ trong chính trị đang hiện hữu.
Cuộc điều tra tính minh bạch của thanh niên Việt Nam được công bố vào năm 2015 bởi Hướng đến Minh bạch –một dự án của Minh bạch Quốc tế ở Việt Nam, tiến hành phỏng vấn 1.110 thanh niên Việt Nam tuổi từ 15 đến 30 cho thấy 74% trong số họ có rất ít hoặc không có thông tin về chống tham nhũng, với 45% thanh thiếu niên có học vấn có ý kiến ​​rằng báo cáo hành vi tham nhũng không giúp ích gì trong mọi trường hợp.
Đoàn TNCS HCM – tổ chức tập hợp thanh niên đang đuối sức trước mạng xã hội
Gần một nửa dân số dưới 30 tuổi, theo ước tính của Liên Hợp Quốc vào năm 2015, và Việt Nam được đánh giá là quốc gia tham nhũng thứ hai ở Châu Á theo một cuộc khảo sát vào tháng 3 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế, có vẻ như đây là một thực tế.
Dương thừa nhận rằng cô không có ý tưởng về cơ cấu chính trị ở Việt Nam, cũng như về bất kỳ nhà lãnh đạo nào của đất nước này. Cô bỏ phiếu tại địa phương bằng cách lựa chọn ngẫu nhiên giữa các ứng cử viên.
Cô cũng cho biết cô không quan tâm đến nạn tham nhũng tràn lan, các sự kiện quan trọng như APEC, tranh chấp đất đai gần đây của Hà Nội hay thậm chí các vấn đề quốc tế như Trump (cô đã nghe tên của ông nhưng không biết ông đang làm gì với thế giới). “Tại sao tôi phải nghĩ đến những điều đó?” Cô hỏi lại. “Một khi bạn có đặc quyền không phải suy nghĩ, bạn không cần phải nghĩ.”
Dương nói đó không chỉ là cô mà cả những đồng nghiệp của cô đang làm việc tại trường đại học, nhiều người đã được đào tạo để trở thành giáo sư chính quy, bao gồm cả cô. “Chúng tôi nhận thức được các tin tức xuất hiện trên Facebook hoặc trên truyền thông nhưng chúng chỉ đơn giản là chuyện phiếm,” Dương nói. “Bạn sẽ nhanh chóng quên những vấn đề này khi có cái gì khác để nói.”
“Ngoài ra còn có nhiều điều quan tâm khác khác”, Dương nói thêm. “Cá nhân tôi, tôi phải nghĩ đến việc tôi kiếm được gấp đôi số lương 3 triệu đồng mà tôi nhận mỗi tháng.”
Một bài báo nghiên cứu về thanh niên chuyên nghiệp sau trung học của Victor T. King và những người khác, được công bố năm 2008 trong Nghiên cứu Châu Á Hiện đại, kết luận rằng sự quan tâm chính trị của người giàu ở các đô thị ở Việt Nam rất khiêm tốn, và cho rằng họ quan tâm hơn đến tiêu dùng, cuộc sống hàng ngày và làm thế nào để duy trì và phát triển vị thế trong xã hội.
Mối quan hệ đặc biệt giữa nhà nước và những người giàu có mới của Việt Nam kể từ Đổi mới (cải cách kinh tế của Việt Nam năm 1986), với sự giàu có của họ tích lũy được nhờ vị thế của họ đối với các điều khoản của nhà nước, đã làm họ mâu thuẫn giữa ý thức hệ nhà nước và các chính sách hướng tới chủ nghĩa tư bản toàn cầu. .
Các thanh thiếu niên Việt Nam, chỉ đơn giản là những sản phẩm của quá trình chuyển đổi đó, chứ không phải là những tác nhân thay đổi xã hội và chính trị, tự xa lánh chính trị và lịch sử gần đây khi họ lớn lên trong một hệ thống hướng họ tới sự ổn định và những thú vui dễ tiếp cận hơn.
Đấu tranh cho tương lai trên Facebook
Hoàng Đức Minh chỉ mới 18 tuổi khi ông làm giám đốc chương trình nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu. Ông sau đó thành lập Wake it Up, một khởi đầu nhằm cung cấp các giải pháp để nâng cao thương hiệu thông qua các hoạt động xã hội. Minh đã tham gia vào một chiến dịch gần đây đã giúp ngăn chặn việc đốn 6.700 cây cổ thụ mà chính quyền Hà Nội định tiến hành để phát triển cơ sở hạ tầng. Hàng trăm người đã đổ ra đường để phản đối quyết định của thành phố.
“Tham gia các hoạt động xã hội không chỉ là một sự quan tâm, mà còn là cơ hội để tôi phát triển các kỹ năng cá nhân của mình”, Minh nói. “Điều quan trọng là tìm ra những giọng nói đủ lớn để bắt đầu làm việc với nhau.”
Sự phẫn nộ của công chúng và phong trào bảo vệ 6.700 cây cổ thụ đánh dấu một sự thay đổi đặc biệt đối với sự tham gia của người dân Việt Nam vì nó thể hiện tác động tiềm tàng của việc huy động cộng đồng thông qua một sự kiện do thanh niên tổ chức trên các phương tiện truyền thông xã hội.
Vì các nền tảng tin tức truyền thống đang ngày càng mất tác dụng đối với những người trẻ tuổi, các phương tiện truyền thông xã hội như Facebook đã nhanh chóng trở thành nguồn thông tin chính. Theo Reuters, với hơn 52 triệu tài khoản đang hoạt động, Việt Nam là một trong 10 nước đứng đầu trong top 10 của Facebook.
Chủ nghĩa hưởng thụ định hình trong giới trẻ Việt Nam
Sự phổ biến của Facebook tại Việt Nam đã chứng tỏ là một công cụ đóng góp cho sự thay đổi xã hội mà đầu năm nay, Bộ Thông tin và Truyền thông đã yêu cầu Facebook, Google và Youtube gỡ bỏ và chặn nội dung được coi là “độc hại” đối với nhà nước.
Giống như Wake it Up, nhiều sáng kiến ​​xã hội bắt đầu bởi các tổ chức phi chính phủ như Live and Learn, ISEE và Viet Pride sử dụng Facebook để tiếp cận giới trẻ. Sự phát triển của các mạng lưới xã hội ở Việt Nam chắc chắn hàm ý mong muốn của người trẻ tuổi về tiếng nói của họ, vì không có nền tảng chính thức thay thế nào để họ làm như vậy. Nhưng giống như bất cứ điều gì khác dựa vào các mạng lưới xã hội để xây dựng một điều sau, nguy cơ ảo hóa hoạt động xã hội là biến nó thành “chủ nghĩa lạc quan”, làm giảm các phong trào chính trị và xã hội đối với những phong trào trực tuyến được quảng bá rộng rãi.
Bùi Trà My, một giáo viên văn hoá và truyền thông trẻ tuổi tại trường Olympia ở Hà Nội đã viết một số bài báo nghiên cứu về sự tham gia của thanh niên trong các phương tiện truyền thông xã hội, tin rằng các mạng lưới xã hội đã làm thay đổi sự tiếp nhận thông tin của giới trẻ và sự tham gia của xã hội. “Bạn có thể gõ một chữ ký trực tuyến trên petitiononline.com và cảm thấy yên tâm rằng bạn đã hoàn thành trách nhiệm dân sự của mình và cũng rất dễ dàng chỉ cần nhấp chuột và tham gia các nhóm và mạng trên Facebook”, My nói.
“Nhưng quan tâm đến các vấn đề xã hội không phải là trách nhiệm, đó là một yêu cầu”, cô nói thêm. “Và hành động chỉ diễn ra khi người ta nhận thức được rằng những vấn đề như vậy có thể có ảnh hưởng trực tiếp đến họ.”
Cùng thời gian đó, phong trào vì môi trường và LGBTQ (đồng tính, chuyển giới) trở nên nổi trội hơn so với các vấn đề như tham nhũng, giới tính, quyền của các dân tộc thiểu số, hoặc tự do ngôn luận, để lại nhiều suy nghĩ. Jean Munro, cựu cố vấn kỹ thuật cao cấp của UNDP Việt Nam cho hay, có thể vì những vấn đề sau có thể được coi là nhạy cảm ở Việt Nam.
Một thế hệ cuốn vào quá trình chuyển đổi
Có nhiều lý do khiến thanh niên Việt Nam không tham gia chính trị. Trí Phương, một nhà nghiên cứu thuộc Đại học Yale nghiên cứu văn hoá thanh thiếu niên và sự tham gia của thanh niên vào các phương tiện truyền thông xã hội ở Việt Nam, cho biết hệ thống giáo dục hiện nay không đáp ứng được nhu cầu của thanh niên hoặc khuyến khích họ tham gia tích cực vào các hoạt động dân sự. Thanh niên có thể nhận thức được các vấn đề xã hội, nhưng không cam kết giải quyết chúng, đơn giản bởi vì họ không cảm thấy như một phần của cuộc thảo luận.
“Những người trẻ tuổi nổi lên khi họ cảm thấy quyền của họ bị từ chối,” ông nói. “Đó là điều đã xảy ra ở một số nơi trên thế giới, chẳng hạn như Occupy Movement hay Mùa Xuân Ả Rập, nhưng trong những bối cảnh đó, đã có đàn áp nặng nề hoặc những người trẻ tuổi bị xã hội bỏ rơi. Do vậy, họ năng nổ trong hoạt động chính trị vì họ cảm thấy tức giận và họ không có lựa chọn nào khác. “
Ông nói thêm: “Ở Việt Nam, tôi nghĩ rằng chừng nào những người trẻ tuổi còn có các lựa chọn khác để xa lánh chính trị thì vẫn chưa có áp lực từ chính trị. “Thanh niên Việt Nam không tham gia chính trị chỉ đơn giản bởi vì họ thấy nó không có ý nghĩa gì đối với cuộc sống của họ.”
Dương, Minh và Mỹ thực ra có cùng độ tuổi với những đặc điểm rất giống nhau: trẻ, thành thị, giáo dục. Nhưng thái độ đa dạng của họ đối với xã hội cho thấy sự phức tạp và phân hoá khác nhau giữa tầng lớp trung lưu mới của Việt Nam.
“Tôi sinh ra trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế, chứng kiến ​​những thăng trầm của tổ chức xã hội, sự tái phát minh của nhiều giá trị và ảnh hưởng của nhiều dòng văn hoá đối với thanh niên trong thế hệ mình”. “Bị mắc kẹt trong những thay đổi như vậy khiến tôi cảm thấy một sự thôi thúc để biết nhiều hơn và nghiên cứu sự phát triển xã hội.”
Việt Nam có số lượng người dùng smartphone và mạng xã hội hàng top thế giới
Nhà hoạt động Minh, mặt khác, lạc quan về sự đóng góp của thế hệ ông đối với xã hội. “Trong bảy năm qua, đã có những thay đổi lớn trong giới trẻ,” ông nói. “Tôi vẫn nghĩ rằng thanh thiếu niên thành thị đóng một vai trò cơ bản trong các hoạt động xã hội ở Việt Nam. Trong bối cảnh quốc gia của chúng ta, khi bạn xem xét chất lượng giáo dục, cũng như các điều kiện kinh tế và chính trị, không khó hiểu tại sao những người trẻ tuổi lại dành ít thời gian hơn cho các vấn đề xã hội và nhiều hơn cho cá nhân. “
“Công việc của các nhà hoạt động xã hội có thể so sánh với công việc của nhân viên bán hàng”, ông Minh nói thêm. “Bạn cần có khả năng bán hàng để mọi người cảm thấy có cảm hứng để hoàn thành trách nhiệm dân sự của mình. Bạn không thể mong đợi xã hội tự nó trở nên tốt hơn, hoặc để những người trẻ tuổi hoạt động tích cực hơn một mình.”
Trở lại quán cà phê, Dương, giảng viên tương lai, cho biết cô chưa bao giờ nghe nói về phong trào phản đối kế hoạch chặt 6.700 cây cổ thụ tại Hà Nội, hoặc bất cứ hoạt động xã hội nào tương tự cho vấn đề đó. “Tôi không thực sự tin tưởng vào hoạt động của Facebook vì có rất nhiều sự kiện giả mạo được tạo ra trên đó,” cô nói.
Khi được hỏi về công việc mơ ước của mình, Dương ngồi yên lặng. Cô ấy nói: “Tôi cảm thấy bất an với mọi thứ. “Đã có những lúc tôi nghĩ đến việc thôi việc vì tôi sẽ trở thành một giáo viên, điều đó sẽ ảnh hưởng đến sinh viên của tôi, nhưng tôi đã sống dưới sự bảo trợ quá mức của bố mẹ, và tôi không nghĩ rằng tôi có đủ can đảm để thay đổi.”
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s