Ở Việt Nam, học giỏi chưa chắc đã kiếm được việc tốt

Hai năm trước, Nguyễn Văn Đức tốt nghiệp đại học với tấm bằng cử nhân kinh tế từ một trong những trường đại học tốt nhất Việt Nam. Hiện cậu đang ở Hà Nội, làm xe ôm với mức thu nhập khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng.

Bố mẹ của Đức đã phải làm lụng rất vất vả để cậu là người duy nhất trong số ba anh chị em được đi học học đại học. Cậu là một trong số hàng ngàn cử nhân Việt Nam phải làm trái ngành nghề sau khi tốt nghiệp, dù tỉ lệ thất nghiệp tại đây chỉ ở mức 2,3 phần trăm.

Cậu chia sẻ: “Ở trường đại học, bọn em chỉ được học các môn lý thuyết nặng nề, rất nhiều tư tưởng Hồ Chí Minh và lịch sử đảng cộng sản.”

Trong khi các trường phổ thông tại Việt Nam trang bị kỹ năng cho học sinh để có thể làm những công việc theo dây chuyền với mức lương thấp, thì các trường đại học và cao đẳng lại thất bại trong việc chuẩn bị cho giới trẻ những kiến thức cần thiết để làm những công việc phức tạp hơn. Khi mức tiền công tại Việt Nam tăng lên thì các công việc sản xuất gia công cơ bản sẽ được chuyển sang các nước ít đắt đỏ hơn, điều này sẽ đe dọa đến tham vọng đạt được mức thu nhập trung bình của chính phủ Việt Nam, vốn được Ngân hàng Thế giới xác định là khoảng 4000USD/người/năm, gần gấp đôi mức hiện tại của Việt Nam.

Ông Scott Rozelle, chuyên gia kinh tế học phát triển của trường đại học Stanford cho biết, “Các quốc gia thành công trong việc chuyển lên mức phát triển kinh tế tiếp theo thường đã phát triển trình độ giáo dục của cả nước khi họ vẫn đang ở mức thu nhập trung bình. Còn những quốc gia nào không làm như vậy thường sẽ sụp đổ hoặc mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình.”

Ông cũng cho biết thêm, các quốc gia như Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan đều đã phát triển nền giáo dục chất lượng cao rất lâu trước khi nền kinh tế của họ thực sự cần lực lượng lao động trình độ cao. Ngược lại, các nền kinh tế như Argentina, Brazil và Mexico đã tăng trưởng chậm lại sau khi đạt được mức thu nhập trung bình – một phần là vì họ không đầu tư đầy đủ vào giáo dục.

Phần lớn sinh viên đại học ở Việt Nam, thường dành khoảng 2 năm đầu để học về nhà cách mạng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội và lịch sử đảng vốn gây hại đến kỹ năng tư duy phản biện và các kỹ năng khác mà nhà tuyển dụng mong đợi. Kết quả là: các công ty thường rất ngần ngại trả lương cao cho người lao động có bằng cấp nhưng thiếu các kỹ năng tương ứng. Tỉ lệ tất nghiệp của cử nhân tại Việt Nam là khoảng 17%.

1000x-1
Càng học cao, tỷ lệ thất nghiệp càng lớn: Tỷ lệ thất nghiệp đối với tốt nghiệp đại học là 17%.

Những áp lực chồng chất

Ông Nguyễn Xuân Thành, cán bộ nghiên cứu cao cấp thuộc trường Harvard Kennedy tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết “Các công ty tư nhân và công ty nước ngoài đều mong muốn tuyển những lao động có kỹ năng tốt, những nhà quản lý và kỹ sư có chất lượng. Tầng lớp trung lưu ở Việt Nam đang tăng lên. Các gia đình này muốn có nền giáo dục tốt hơn. Nên hệ thống chính trị đang phải đối mặt với áp lực cực lớn.”

Ngày càng có nhiều các bậc phụ huynh muốn con cái đi du học để có tương lại tốt hơn. Số lượng người Việt Nam học tập tại Nhật Bản, bao gồm cả các trường đào tạo tiếng, đã tăng gấp 12 năm trong vòng sáu năm tính đến tháng Năm, 2016; ước tính đạt khoảng 54,000 lưu học sinh, theo số liệu của Tổ chức Dịch vụ Sinh viên Nhật Bản.

Và chính quyền cũng thừa nhận thách thức này.

Ông Nguyễn Minh Thuyết, người đang theo sát chiến lược chương trình giảng dạy mới của Bộ Giáo dục, cho biết “Chính phủ đang cố gắng cải thiện chất lượng đào tạo tại các trường cao đẳng và đại học. Chúng ta cần phải cải tổ lại chương trình giảng dạy để giảm thiểu các môn học thiếu tính thực tiễn. Nhưng tiến độ xem chừng vẫn rất chậm, chưa có gì đáng kể cả.

Tỉ lệ biết chữ có nói lên điều gì không?

Trong vòng 10 năm qua, số lượng các trường đại học và cao đẳng trên khắp Việt Nam đã chạm mốc 450. Chính phủ dự kiến sẽ có khoảng 560.000 sinh viên nhập học tại các trường đại học và cao đẳng trong năm 2020, tăng khoảng 8% trong 10 năm.

Theo Viện Khoa học Lao động và Xã hội, dù 97% người Việt Nam biết chữ nhưng chỉ có khoảng 1/3 lực lượng lao động có bằng tốt nghiệp THPT hồi năm ngoái.

Tại giai đoạn phát triển này, Việt Nam đã có mức tăng trưởng nhanh chóng dù năng suất lao động còn thấp – Ngân hàng Thế giới dự báo rằng mức tăng trưởng này sẽ vượt quá 6% đến năm 2019. Tuy nhiên, mức này vẫn còn kém xa các nước trong khu vực dù có tận dụng tối đa lực lượng lao động.

Trong khối ASEAN, Việt Nam là một trong những quốc gia có mức năng suất công nghiệp thấp nhất. Năng suất của Singapore cao gấp 26 lần Việt Nam, Malaysia là 6.5 lần, Thái Lan và Philippines là 1,5 lần.

Các chương trình cải cách mới

Tuy nhiên vẫn còn vài lý do để có thể lạc quan. Bà Đàm Bích Thủy, chủ tịch Trường đại học Fulbright Việt Nam, trường học độc lập đầu tiên và phi lợi nhuận được sự chấp thuận của chính phủ Việt Nam và nhận viện trợ từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cho biết trường sẽ tuyển sinh vào mùa thu này. Chủ nghĩa Marx sẽ được dạy tại trường – bên cạnh các môn khác về triết học Hegel và Kant.

Các doanh nghiệp cũng cung cấp các khóa đào tạo bổ trợ để giúp người lao động bắt kịp với công việc. Tập đoàn FPT đã thành lập các cơ sở đào tạo trên khắp cả nước với khoảng 20,000 trường cấp ba, cao đẳng và đại học. Bên cạnh đó, tập đoàn Intel đã mở nhà máy lắp ráp và thử nghiệp tại Sài Gòn và cam kết sẽ chi khoảng 22 triệu USD cho một vài chương trình cải cách.

Ông Lưu Quang Tuấn, phó viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội cho biết “Nhưng đối với ai đã mắc kẹt trong hệ thống trường công lập, thì giáo dục đúng là “vừa tốn tiền vừa tốn thời gian. Rất nhiều cử nhân thiếu kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng tổ chức để làm việc trong các công ty. Điều này sẽ làm nền kinh tế phát triển chậm lại.”

Nguyễn Diệu Tú Uyên
Athena chuyển ngữ

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s